ایمونوتراپیها
Endoxan® 500 mg (Baxter)
Cyclophosphamide – آلکیلهکننده سیتوتوکسیک در انکولوژی و بیماریهای خودایمنی
Baxter Endoxan 500 mg حاوی Cyclophosphamide است؛ یک داروی شیمیدرمانی از گروه Alkylating Agents (Nitrogen Mustards) که با ایجاد پیوند عرضی در DNA، تکثیر سلولهای با رشد سریع را مهار میکند. این دارو در درمان طیف گستردهای از بدخیمیهای هماتولوژیک و تومورهای جامد و همچنین برخی بیماریهای خودایمنی شدید کاربرد دارد.
🔬 ترکیب و کلاس دارویی
-
ماده مؤثره: Cyclophosphamide
-
دوز ویال: 500 mg
-
کلاس دارویی: Alkylating Agent
-
فرم دارویی: پودر برای تهیه محلول تزریقی
-
مسیر مصرف: وریدی (IV) – گاهی خوراکی در سایر اشکال دارویی
🧠 مکانیسم اثر (Mechanism of Action)
سیکلوفسفامید یک پرو-دارو است که در کبد توسط CYP450 فعال میشود و متابولیتهای فعال آن:
-
ایجاد پیوندهای عرضی بین رشتههای DNA
-
مهار سنتز DNA و RNA
-
القای آپوپتوز
باعث توقف چرخه سلولی و مرگ سلولهای بدخیم میشود.
🔑 اثر آن غیر اختصاصی نسبت به فاز چرخه سلولی است، اما بیشترین تأثیر را بر سلولهای در حال تقسیم سریع دارد.
📌 اندیکاسیونهای درمانی
✅ بدخیمیهای هماتولوژیک
-
لنفوم هوچکین و غیرهوچکین
-
لوسمیها
-
میلوما مولتیپل
✅ تومورهای جامد
-
سرطان پستان
-
سرطان تخمدان
-
سارکومها
-
نوروبلاستوما
✅ بیماریهای خودایمنی شدید
-
لوپوس سیستمیک شدید
-
واسکولیتها
-
گلومرولونفریت پیشرونده
💉 دوز و نحوه تجویز
دوز بر اساس:
-
نوع سرطان
-
سطح BSA
-
پروتکل شیمیدرمانی (مثلاً CHOP, CMF و غیره)
نمونه دوز رایج:
-
500–1000 mg/m² هر 3–4 هفته
(بر اساس پروتکل)
⚠️ هیدراسیون کافی و استفاده از Mesna برای پیشگیری از سیستیت هموراژیک در دوزهای بالا ضروری است.
⚠️ هشدارهای بسیار مهم
🔴 سیستیت هموراژیک
به دلیل متابولیت آکرولئین
→ نیازمند هیدراسیون و Mesna
🔴 سرکوب شدید مغز استخوان
→ نوتروپنی، ترومبوسیتوپنی، آنمی
🔴 ریسک بدخیمی ثانویه
(مانند لوسمی ثانویه در مصرف طولانیمدت)
⚠️ عوارض جانبی
شایع:
-
تهوع و استفراغ
-
ریزش مو
-
سرکوب مغز استخوان
جدی:
-
سیستیت هموراژیک
-
نارسایی قلبی (در دوزهای بالا)
-
سمیت ریوی
-
ناباروری
🧪 پایشهای ضروری
-
CBC منظم
-
عملکرد کلیه و کبد
-
آنالیز ادرار برای بررسی هماتوری
-
پایش علائم عفونت
🔄 تداخلات دارویی
-
سایر داروهای سرکوبکننده مغز استخوان → افزایش خطر نوتروپنی
-
القاکنندهها یا مهارکنندههای CYP450 → تغییر سطح دارو
-
واکسنهای زنده → منع مصرف
🧠 جایگاه درمانی (Clinical Positioning)
-
یکی از قدیمیترین و مؤثرترین آلکیلهکنندهها
-
ستون اصلی بسیاری از رژیمهای شیمیدرمانی کلاسیک
-
کاربرد گسترده در انکولوژی و روماتولوژی
نام دارو: Endoxan® 500 mg (Baxter)
ماده مؤثره: Cyclophosphamide
کلاس: Alkylating Agent
فرم: ویال تزریقی IV
اندیکاسیونها:
لنفوم | لوسمی | سرطان پستان | بیماریهای خودایمنی شدید
هشدار کلیدی:
ریسک سیستیت هموراژیک و سرکوب مغز استخوان
پایش ضروری:
CBC | آنالیز ادرار | عملکرد کلیه
نیاز ویژه:
هیدراسیون و Mesna در دوزهای بالا
وضعیت مصرف:
داروی تخصصی انکولوژی – مصرف تحت نظر پزشک
نقد و بررسیها
حذف فیلترهاهنوز بررسیای ثبت نشده است.